Oksidatif Stres Nedir?

Oksidatif Stres Nedir?

Oksidatif stres, vücudumuzdaki antioksidanlar ile serbest radikallerin dengesiz miktarda bulunmasından meydana gelir.

Eğer vücudumuzda antioksidanlar azaldıysa, serbest radikaller çoğaldıysa oksidatif stres oluşur. (1)

Serbest radikaller, düzensiz sayıda elektron içeren ve oksijen taşıyan moleküllerdir.

Genellikle, bir atom, merkezdeki çekirdek ile bu çekirdeğin etrafında dönen elektronlardan oluşur. Bu elektronlar çift halde bulunur.

Ancak bazı atomların ve moleküllerin elektronları çift değil, tekli haldedir. Bu tekli halde, çiftlenmemiş elektronları olan moleküllere serbest radikaller adı verilir. (2)

Serbest radikaller oldukça dengesizdir ve yüksek derecede reaktiftir. Diğer elektronlarla etkileşime girerek onlardan elektron alma eğiliminde oldukları için diğer moleküllerle kolayca reaksiyona girebilirler. Bu reaksiyonlara oksidasyon adı verilir.

Oksidasyon vücuda yararlı olabileceği gibi zararlı da olabilir. Antioksidanlar ise serbest radikallere bir elektron vererek onların dengeli hale gelmesine yardımcı olan moleküllerdir.

Oksidatif Stresin Zararları

Oksidasyon, vücudumuzda normal ve gerekli bir işlemdir. Ancak vücudumuzda serbest radikallerle antioksidanların sayısında dengesizlik meydana geldiğinde oksidatif stres başlar. Normalde serbest radikaller vücuttaki patojenlerle savaşırlar ve iltihabı önleyerek vücudun sağlıklı kalmasını sağlarlar.

Serbest radikaller, antioksidanlardan fazla sayıya ulaştığında ise yağ hücrelerine, DNA’ya ve vücuttaki proteine hasar vermeye başlar. Serbest radikallerin verdiği bu hasarlar vücutta çeşitli hastalıklara neden olur. Bunların bazıları şunlardır:

  • Şeker hastalığı

  • Damar tıkanıklığı

  • İltihap

  • Yüksek tansiyon

  • Kalp hastalığı

  • Parkinson ve Alzheimer gibi sinir hücrelerinin hasar görmesiyle ortaya çıkan hastalıklar

  • Kanser

Serbest Radikaller Nelerde Bulunur?

Her gün vücudumuz serbest radikal üretir. Bu, vücudumuz için normal ve sağlıklı bir işlemdir. Ancak dışarıdan da gün içinde serbest radikaller alırız. Bazı serbest radikal kaynakları şunlardır:

  • Ozon

  • Bazı tarım ilaçları ve temizlik maddeleri

  • Sigara

  • Radyasyon

  • Hava kirliliği

Aynı zamanda, çok fazla şeker, alkol ve yağ tüketimi de vücutta serbest radikallerin daha fazla üretilmesine neden olur.

Oksidatif Stresle Nasıl Baş edebiliriz?

Serbest radikallerin üretilmesini ve alımını durdurarak oksidatif stresi önlememiz imkânsız. Ancak vücudumuzdaki antioksidan seviyesini yükseltebilirsek oksidatif stresi önleyebiliriz. Unutmayalım ki antioksidanlar, serbest radikalleri nötr hale getirerek reaksiyona girmelerini önleyen moleküllerdir. Antioksidanlar ise en çok meyve ve sebzelerde bulunur.

Her gün düzenli olarak meyve ve sebze yemek, vücudumuzdaki antioksidan oranını yükseltecek ve oksidatif stresi önleyecektir.

En Zengin Antioksidan Kaynakları:

  • Böğürtlen

  • Kiraz

  • Turunçgiller

  • Kuru erik

  • Brokoli

  • Havuç

  • Domates

  • Zeytinyağı